Ritratto di Gonario II di Torres: uomo di mezza età in abiti medievali sardi da giudice, con copricapo blu scuro su infula bianca, sopratunica di lana e damascato blu, croce al petto e spada al fianco.
Giudice di Torres
Giudicato di Torres, XII sec.

XII Secolo · Giudicato di Torres

Gonario II di Torres fu Giudice del Giudicato di Torres dal 1127. Salì al trono da bambino, protetto dal reggente Ithocor Gambella e cresciuto a Pisa presso il cavaliere Ugo degli Ebriaci. Tornò con la spada, costruì il Castello del Goceano intorno al 1130 e governò il Giudicato con fermezza, portandolo a un lungo periodo di stabilità.

  • Giudice
  • XII Secolo
  • Sardegna
  • Torres
  • Castello del Goceano
  • Medioevo

Episodio 1

La Veste — Esplorazione del costume medievale

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

So Gonario Giuighe de Torres.

Apo a ghiare sas manos tuas a s'iscoberta de sa bestimenta mea. Esplora·lu cun assèliu: cada parte contat calicuna cosa de su podere meu.

Cumintzamus dae sa conca. Suta de sos pòddighes agatas in antis s'infula. Est fata de linu biancu: su tessutu est lèbiu e unu pagu raspizosu a su tocu.

A s'in subra intendes su bonete, in lana pinta de biaitu, cun un'oru de seda damascada. Sa lana est prus modde, sa seda prus lisa. Colat a bellu sos pòddighes subra de s'oru e intendes sa diferèntzia intre sos materiales. Su biaitu fiat unu colore raru e costosu. Pro custu fiat a s'ispissu assotziadu a chie guvernaiat.

Como pendes cun sas manos longu sos coddos. Inoghe agatas sa sobratunica. Est de lana e damascadu, cun sos matessi motivos decorativos de su bonete. Frimadi subra de sa parte tzentrale de sas petorras. Abàtiga in manera lèbia cun sas puntas de sos pododighes. As a intèndere sos disinnos in rilievu de su tessutu damascadu. No est solu una decoradura: est fintzas unu sinnu de su rangu meu.

Sa tùnica pendet dereta longu su corpu, belle finas a sos pees. A s'artària de su chintu agatas una chintorza de còrgiu. Su còrgiu est lisu e cumpatu suta de sos pòddighes.

A manca, apicada a sa chintorza, agatas s'ispada. Tocat in antis sa maniga e posca sighis sa forma de sa lama. Su metallu est fritu e tèteru a su tocu. A sa dereta agatas imbetzes una busciachita in tessutu damascadu. Chirca·nde s'oru inferiore: intendes piticas fruntzitas de filu de seda, moddes e sùtiles.

In fines pendes finas a sos pees. Inoghe agatas sas botas, in còrgiu traballadu. Sìghi·nde cun sos pòddighes sos motivos e sa forma.

Custa est sa bestimenta de giùighe. Cada filu contat su podere cun cale apo guvernadu su Giuigadu de Torres.

Si disigias ascurtare sa istoria mia, bae a su segundu audio.

Episodio 2

La Vita — Giudice del Giudicato di Torres

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

Mi giamo Gonario II de Torres. Fia istadu Giuighe de Torres partinde dae su 1127.

Non fia artziadu a su tronu dae petzi. Cando babbu meu, Costantinu I de Torres, fiat mortu, fia ancora unu pipiu. Fiat istadu Ithocorre Gambella, rezente fidele intre sos maiorales de su rennu, a m'amparare mentras su Giuigadu fiat afrontende unu momentu difìtzile.

Pro mi tènnere a su seguru m'aiat afidadu a unos mercantes, chi m'aiant giutu a Pisa. Inie fia istadu acollidu dae su cavalieri Ugo de Ebriaci. In Pisa aia imparadu sas artes de sa gherra. Inie aia cumpresu ite signìficat crèschere a largu de domo pro bos pòdere torrare.

E fia torradu. Torradu cun s'ispada. E aia agatadu unu Giuigadu chi m'isetaiat.

Sos primos annos meos de guvernu fiant istados annos difìtziles. Sos inimigos fiant medas, intro e in foras de su rennu. A inghìriu a su 1130 aia fatu costruere su Casteddu de su Gotzèanu, a sas làcanas meridionales de su territòriu. Fiat una fortilesa pro amparare su rennu, ma fintzas unu sinnu de su podere nou de su giùighe.

Aia eliminadu sos rivales meos prus perigulosos. Non pro crudelidade, ma cun sa determinatzione de chie ischit chi sa paghe tenet unu prètziu. E su Giuigadu de Torres aiat connotu medas annos de paghe.