Biografia

Ritratto di Ithocor Gambella: uomo di mezza età in abiti medievali sardi, con copricapo nero su infula bianca, mantello scuro con bordo damascato rosso e oro, tunica nera con catenella metallica al petto e cintura in cuoio.
Cavaliere e Reggente
Giudicato di Torres, XII sec.

XII Secolo · Giudicato di Torres

Ithocor Gambella fu cavaliere e reggente del Giudicato di Torres nel XII secolo. Alla morte del giudice Costantino I nel 1127, con il giovane Gonario ancora bambino, prese in mano le sorti del regno. Per oltre un decennio difese il Giudicato dagli Athen Archiados di Putumajore, potenti nemici che miravano al trono. Al ritorno di Gonario II, verso il 1140, ricevette in dono le terre di Romangia.

  • Cavaliere
  • XII Secolo
  • Sardegna
  • Torres
  • Reggente
  • Romangia

Episodio 1

L'Abito — Esplorazione del costume medievale

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

Bene bènnidu. So Ithocor Gambella. T'apo a ghiare cun assèliu in s'esploratzione de su bestire meu. Imprea ambas manos e move·ti a bellu.

Porta sas manos subra de sa fronte mia. Inoghe podes tocare s'infula, unu capiàle. Est fata de linu biancu: suta de sos pòddighes l'as a intèndere in manera lèbia raspitzosa, cun una trama sùtile chi si podet intèndere si curres a bellu sas puntas de sos podighes dae unu chirru a s'àteru. Si la pigas intre sos pòddighes l'as a intèndere lèbia e mujadita, non tètera. Si sighis s'oru, as a notare una cosidura fine, aizu in rilievu.

Como pendes a bellu subra de sos coddos. Inoghe agatas su manteddu. Imbarat sas manos abertas e intendes sa diferèntzia: sa lana est prus russa e modde respetu a su linu, prus calente a su toccu. Istringhende·la intre sos pòddighes as a iscoberrere una cunsistèntzia cumpata ma moditza. Lassat cùrrere sas manos cara a s'oru: inoghe su tessutu càmbiat. S'oru est damascadu: est prus lisu e in manera lèbia in rilievu, cun motivos chi podes sighire tratzende subra unu pòddighe.

Giughe como sos pòddighes a su tzentru de sas petorras. As a agatare una cadenita chi serrat su manteddu: est frita, lisa, metàllica. Podes intèndere sos piticos aneddos un'a pustis de s'àteru. Suta de su manteddu agatet sa tùnica. Franghe in manera lèbia su manteddu e imbarat sas manos subra de su tessutu sutastante. Est ancora lana. Pendes longu su bustu: sa tùnica ruet dereta finas a sos pees. Frima sas manos a s'artària de su chintu.

Inoghe agatas sa tzintura in còrgiu. A diferèntzia de sa lana, su còrgiu est prus tèteru, cumpatu e lisu, ma non fritu comente su metallu. Carca in manera lèbia cun su podighe mannu: as a intèndere chi oponet resistèntzia. Podes sighire s'oru e agatare sa fìbbia a su tzentru.

Como pendes cara a sos pees. Sas botas sunt fintzas issas in còrgiu. Colat sos pòddighes subra de sa superfìtzie: est in manera lèbia prus raspitzosa ue su materiale est prus pagu traballadu. Proat a iscoberrere sa forma: sa punta, su coddu.

Si disigiat sighire a connòschere sos episòdios importantes de sa vida mea, incarcat subra de su segundu audio.

Episodio 2

La Vita — Reggente del Giudicato di Torres

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

Mi giamo Ithocor Gambella. Non so unu re. No apo mai disigiadu a lu essere. Epuru, in s'annu 1127, cando su giùighe Costantinu I fiat mortu lassende s'ùnicu fìgiu suo, Gonario, ancora pipiu, fia istadu deo a pigare in manu sas sortes de su Giuigadu de Torres. Non pro codìssia. Ma ca calicunu lu deviat fàghere. Gonario giughiat ancora sa cara lisa de sos pitzocos. Deo tenia unu rennu.

No aiant impreadu meda sos Athen Archiados de Putumajore, sos inimigos nòbiles e poderosos, semper cun su risu in buca mentras arrodaiant sos gurteddos: aiant cumintzadu a si mòvere in s'umbra. Boliant su tronu. E cun unu pipiu in càmbiu de su re, su momentu pariat perfetu pro issos.

Cudda note no aia dromidu. Tenia sa manu de Gonario: pitica, calente, ignorante de su perìgulu, e ischia chi b'aiat una sola cosa giusta de fàghere. Sa prus tosta. A lu dispatzare. Aia afidadu su pitzocu a unos mercantes fidados, òmines chi connoschiant sas rotas de su mare mègius de sos intrigos de palatzu, e los aia pregadu de lu giùghere a Pisa, dae su cavalieri Ugo de Ebriaci. Un'òmine de onore, capatze de l'amparare e lu forgiare a sas artes de sa gherra.

Aia castiadu sa nae s'allontanare dae su portu. E fia torradu in dae segus, a defensàre su rennu.

Sos annos chi aiant sighidu fiant istados annos de inferru. Non b'apo a contare cada batalla, cada traitoria isbentada. Bi naro petzi custu: su Giuigadu aiat abarradu a sa ritza. Non ca essere su prus forte, ma ca tenia una resone pro non tzèdere. Gonario deviat torrare. Deviat agatare unu rennu intatu.

E fiat torradu, in su 1140. Crèschidu, attarzadu, cun sos ogros de su babbu e una boghe giai de re: frima, chi non si podiat cunfundere. Deo no aia pedidu acumpensos. Su patu fiat cun sa cussèntzia mea, non cun unu soberanu.

Epuru Gonario II fiat istadu generosu in prus de cussu chi mi podia isetare. M'aiat nominadu cavalieri. E m'aiat donadu sas biddas de sa Romàngia, cun sos montigros suos, sos pasculos, e totas sas terras a inghiriu.

Balet sa pena èssere leales. Non pro cussu chi si retzit. Ma pro cussu chi si resesset a sarvare.