Ritratto di Gonario II Monaco Cistercense: uomo in saio bianco cistercense con cappuccio, croce al petto e sandali.
Monaco Cistercense
Abbazia di Clairvaux, XII sec.

XII Secolo · † dopo il 1153

Governò il Giudicato di Torres per ventisette anni. Costruttore di castelli, combattente nelle Crociate, pellegrino in Terra Santa. Poi, toccato dalla parola di Bernardo di Chiaravalle, abdicò in favore del figlio Barisone I e si fece monaco cistercense nell'abbazia di Clairvaux, in Francia. Una vita intera consegnata prima alla spada, poi al silenzio.

  • Monaco
  • XII Secolo
  • Sardegna
  • Torres
  • Clairvaux
  • Crociate

Episodio 1

La Veste — Il saio del monaco cistercense

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

So Gonario II. Unu tempus Giughe de Torres. Como mòngiu.

Apo a ghiare sas manos tuas a s'iscoberta de custa simpre beste. Non tenet oros nen tessutos pretziosos.

Cumintzamus dae sa conca. Agatas su cuguttu de su sàju. Est de linu craru, belle e grezu. Passabei sos pòddighes: intendes sa superfìtzie de su tessutu, simple, sena recramos nen decoraduras.

Sos mòngios cistercenses aiant seberadu cun voluntade custa simplesa. Su bestire issoro, de colore biancu naturale, fiat fatu cun tessutos simpres e sena ornamentos.

Como pendes cun sas manos longu su sàju, dae su petorras fala fintzas a sas ancas. Su sàju est longu e ruet deretu fintzas a sos pees. Su tessutu pendet modde, sena elementos tèteros o decoraduras.

Frimadi a s'artària de su tzugru. Inoghe intendes calicuna cosa de sùtile, metàllicu e fritu. Est una cadenita. Sighi·la a bellu cun sos pòddighes. A sa fine agatas una rughe pitica. Est simpre, sena decoraduras.

Sighit a pèndere finas a sos pees. Inoghe agatas sas sàndolas de su mòngiu: sunt simpres meda. Suta de sos pòddighes intendes duas fascas de còrgiu ruzu chi tenent firmu su pee.

Unu re si reconnoschet dae sa bestimenta. Fintzas su mòngiu. Ma su sentidu est bortuladu: inoghe contat su chi balet prius pagu.

Episodio 2

La Vita — Dal trono al silenzio

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

B'apo giai contadu de su passadu meu de giùighe.

Medas annos aia guvernadu su Giuigadu de Torres. Aia costruidu casteddos, aia afrontadu inimigos, amparados su rennu meu. Posca aia adobiadu su pensamentu e sos insignamentos de Bernardo de Chiaravalle. E sa vida mea aiat cambiadu.

Non fiat unu re. Non teniat esèrtzitos. Teniat sa paràula. E cun sa paràula ischiat fàghere custa chi s'ispada non podet fàghere: abèrrere su coro de sas pessones.

M'aiat faeddadu de una vida diferente. No de rinùntziat comente a punitzione, ma de rinùntziat comente a liberatzione.

Pro sa prima borta haia tentu duda: ite restat cando si lassat totu? In antis de agatare una risposta fia andadu in Terra Santa. Aia sighidu sas crusadas comente pellegrinu, non petzi comente sordadu. Aia caminadu in cuddas terras antigas chirchende calicuna cosa chi sas batallas non m'aiant dadu.

Posca fia torradu. In su 1153 aia giamadu fìgiu meu Barisone I de Torres. L'aia naradu: su rennu est su tou. L'aia castiadu devènnere giùighe.

E deo fia devènnidu mòngiu. Aia mòvidu pro sa Frantza, in s'abbadia de Clairvaux. In cue aia bestidu custu sàju. In cue aia imparadu su valore de su mudìmene a pustis de una vida fata de òrdines e de batallas.

Mi ais a pedire: rimpiantos? Nemos. Apo regnadu. Apo cumbàtidu. Apo amadu su Giuigadu de Torres. E posca l'apo lassadu andare. No est pagu, pro una vida sola.