Ritratto di Prunisinda di Torres: giovane nobildonna in velo di lino, gebende, tunica di seta arancio e scamiciato di lana blu intenso con bordi damascati.
Giudicessa di Torres
XII–XIII secolo

Fine XII Secolo · † 1195

Nobildonna catalana, sposa di Costantino II, Giudice di Torres. Nel 1195, durante la guerra mossa da Guglielmo di Massa, fu costretta a rifugiarsi nel Castello del Goceano. Catturata dopo la caduta della fortezza, fu condotta prigioniera a Santa Igia. Morì in prigionia, probabilmente di malaria. Il suo nome rimane testimonianza di una vita spezzata dalla storia.

  • Giudicessa
  • XII Secolo
  • Sardegna
  • Torres
  • Castello del Goceano
  • Catalogna

Episodio 1

La Veste — Esplorazione del costume medievale

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

So Prunisinda, giòvana nobilefemina catalana e isposa de Costantinu II, Giuighe de Torres.

So in dae in antis tou. T'apo a ghiare in s'esploratzione de sa bestimenta mea.

Porta cun assèliu sos pòddighes cara a sa conca mea. Suta de sas manos tuas as a intèndere unu velu chi pendet modde longu sos coddos meos. Est fatu de linu craru, unu tessutu naturale, in manera lèbia rappizosu ma lèbiu.

Subra su velu, longu a sa fronte, as a agatare una fasca mutida gebende. Imbòligat su velu subra sos pilos e acumpàngiat s'ovale de sa cara finas suta de su mentu, tratenende su velu. Est sìmbulu de modèstia, fiat obbrigatòriu pro sas fèminas cojuadas.

Como fala cara a sos coddos. Suta de sas manos tuas càmbiat sa cunsistèntzia de su tessutu. Besto una tùnica lèbia de seda, lisa e delicada. Est in colore arantzu, calente e luminosu.

Subra sa tùnica podes intèndere unu iscamisau de lana, prus ispissu e cunsistente. Su tessutu est modde ma prus grave, pessadu pro dare istrutura e importu a su bestire.

Como giughe sos pòddighes cara a s'iscolladura de s'iscamiciau. Inoghe podes iscoberrere un'oru decoradu, realizadu cun tessutu damascadu. Si lu sighis cun atentzione as a intèndere piticos motivos in rilievu, otentos atritzende filos de seda chi creant disinnos elegantes.

Su colore de su iscamiciau est biaitu intensu. In su tempus meu custu colore est pretziosu meda, ca s'otenet dae pigmentos raros. Pro custu est bestidu petzi dae pessones de rangu, comente s'isposa de unu Giuighe.

Como sighe a falare cun sas manos longu su bestire meu. Sa tùnica e su iscamiciau falant deretos a basciu, finas a sos pees. Cando arribbas a s'oru de s'iscamiciau, as a torrare a agatare s'oru damascadu.

In fines lompes a sos pees. Inoghe podes tocare sas botas meas, realizadas in còrgiu lisu, simpre ma resistente.

Si cheres connòschere s'istòria mea, podes ascurtare su segundu audio.

Episodio 2

La Vita — La giudicessa e il castello assediato

0:00 / 0:00
Lingua audio e trascrizione

Connosches giai su nùmene meu, Prunisinda.

So una nobile femina de intìnu catalanu e so devènnida giuighissa cojuende Costantinu II, giùighe de su Giuigadu de Torres, una de sas terras prus poderosas de sa Sardigna de su tempus meu.

S'istòria mea est signada dae dies difìtziles. Est s'annu 1195. Unu àteru soberanu de s'ìsula, Guglielmo de Massa, Salusio IV, Giuighe de Casteddu, detzidet de mòvere gherra contra su rennu nostru. Su perìgulu s'acùrtziat a sa lestra.

Maridu meu mi pedit de lassare sa corte e de m'amparare in unu logu chi retenet seguru: su Casteddu de su Gotzèanu, una fortilesa imponente costruida subra de su cùcuru de unu monte. Deo m'amparo inie, tzerta chi cuddos muros mi potzant amparare.

Ma sa gherra arribbat fintzas incue. S'esèrtzitu de Guglielmo inghìriat su casteddu. S'assèdiu durat pro tempus meda, intre timoria e afficu. A sa fine, sa fortilesa ruet. Su casteddu est conchistadu e deo devèngio presonera.

So giuta lontanu dae sa terra mea e conduta comente a presoneri a Santa Igia, sa capitale de su Giuigadu de Casteddu. Mentras so presonera mi ndi faghent de ogni colore: umiliendemi e biolèndemi.

Nointames sos tentativos de maridu meu de pagare unu riscatu pro sa libertade mea, sunt bistados refiutados. Abarro presonera a largu de domo mea. Pagos meses a pustis, s'istudat s'ispera e sa vida mea. Cun probabilidade a càusa de sa malària.

Gasi acabat s'istòria mea. Ma su nùmene meu sighit a èssere ammentadu. As ascurtadu s'istòria mea, proa a imaginare cuddu mundu luntanu: casteddos subra de sos montes, esèrtzitos in martza, e una giòvana fèmina disarmada chi afrontat su destinu impostu dae s'istòria.